خود باشد ، از آن جا كه ايشان چيزى ديدند خارق عادت من قلب العصاحية ، بر سبيل سؤال گفتند : اين كه تو مىكنى سحر است ، يا آن را حقيقتى است ؟ و قوله : * ( أَ سِحْرٌ ) * ، حكايت باشد از موسى كه اين حكايت كرد كلام ايشان را ، آنگه كلامى ( 1 ) مستأنف از سر گرفت ، گفت : * ( وَلا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ ) * ، و ساحران فلاح و ظفر و نجات نيابند . آنگه حكايت كرد آنچه قوم فرعون گفتند موسى را : * ( قالُوا ) * ، گفتند ، يعنى فرعون و قومش . * ( أَ جِئْتَنا ) * . خطاب است از ايشان با موسى - عليه السّلام : توبه ما آمده‌اى . و صورت استفهام و مراد تقريع ، تا ما را برگردانى از آنچه ما پدران خود را بر آن يافتيم از دين و اعتقاد و طريقت ، يقال : لفته يلفته لفتا ، و اللَّفت ، الصّرف فالتفت ، قال رؤبه : و لفّت لفّات لها خضاد ( 2 ) * ( وَتَكُونَ ) * ، عطف است على قوله : * ( لِتَلْفِتَنا ) * ، و « لام » كه نصب فعل مضارع كند به اضمار أن [ كند ] ( 3 ) ، و نيز تا باشد شما را خطاب است با موسى و هارون ، كبريا و بزرگوارى در زمين گمان بردند كه غرض ايشان طلب پادشاهى و جبّارى است در زمين چنان كه ايشان را در دل بود ، و هر كس از اعتقاد خود به مردمان نگرد . آنگه گفتند : ما شما را باور نداريم و تصديق نكنيم و دين پدران رها نكنيم ، آنگه فرعون در آن استاد ( 4 ) تا جواب موسى دهد چون گمان برد كه آن سحر است - و روزگار ساحران بود - براى ( 5 ) فرعون را اين خيال قوى شد ، كس فرستاد در اقطار ممالك خود و گفت : هر كجا ساحرى و جادوى دانا هست ( 6 ) به من آرى . كوفيان خواندند ، مگر عاصم : بكلّ سحّار عليم ، وزن فعّال للمبالغه . و باقى قرّاء : * ( بِكُلِّ ساحِرٍ ) * ، على وزن فاعل ، و اين طلب سحر و سحره از فرعون پيش از آن بود كه او بدرست ندانست كه موسى با حق ( 7 ) است و آنچه مىنمايد معجز است ، و موسى او را گفت : . . . لَقَدْ عَلِمْتَ ما أَنْزَلَ هؤُلاءِ إِلَّا رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ بَصائِرَ ( 8 ) .

--> ( 1 ) . آج ، بم ، لب ، آز : حكايت . ( 2 ) . كذا ، در اساس و همهء نسخه بدلها ، ضبط لسان العرب : لفتنّ لفتات لهنّ خضاد . ( 3 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 4 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : در استاد ، مل : در ايستاد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج آن . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها او را . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : بر حق . ( 8 ) . سورهء بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 102 .